Zware metalen in supplementen — een praktische gids — OERVA

Supplementen worden gemaakt van grondstoffen die uit de aarde komen. De aarde bevat van nature zware metalen. Dat gegeven verdient een eerlijk gesprek.

Wat zijn zware metalen en waarom komen ze voor in supplementen?

De term "zware metalen" verwijst naar een groep elementen met een relatief hoge dichtheid die in de aardkorst voorkomen. Sommige zijn essentieel in sporen — ijzer, zink, koper. Andere zijn toxisch bij elke meetbare dosis — lood, kwik, arseen, cadmium. De grens tussen categorie één en twee is niet altijd scherp, en dat is precies wat de discussie complex maakt.

Plantaardige extracten, minerale supplementen en geominerale producten — grondstoffen die letterlijk uit de bodem worden gewonnen — absorberen metalen uit hun omgeving. Dat is geen fabricagefout. Het is scheikunde. De relevante vraag is niet of metalen aanwezig zijn, maar in welke concentratie, in welke vorm, en of die concentratie binnen aanvaardbare grenzen valt.

Voor consumenten is de uitdaging dat "aanvaardbaar" geen universele definitie heeft. De EU hanteert normen, de Amerikaanse FDA hanteert andere, en de Californische Proposition 65 — die vaak op verpakkingen verschijnt — heeft weer andere drempelwaarden, doorgaans strenger dan Europese equivalenten. Een product dat in Californië een waarschuwingslabel vereist, kan in de EU volledig compliant zijn. Dat is geen loophole. Het is een verschil in risicomodel.

Europese grenswaarden: wat de regelgeving zegt

De Europese Unie reguleert contaminanten in levensmiddelen via Verordening (EG) nr. 1881/2006 en de bijbehorende aanpassingen. Voor voedingssupplementen zijn de maxima voor een aantal zware metalen vastgelegd per kilogram product. De meest relevante zijn lood, cadmium, kwik en anorganisch arseen.

Ter illustratie: voor lood geldt in veel supplementcategorieën een maximum van 3,0 mg/kg. Voor cadmium ligt de norm doorgaans lager, rond 1,0 mg/kg, vanwege de hogere bio-accumulatie in nierweefsel. Kwik — met name methylkwik — kent strikte limieten vanwege neurotoxiciteit. Anorganisch arseen wordt apart beoordeeld van organisch arseen, omdat de toxicologische profielen sterk verschillen.

Belangrijk caveat: deze normen zijn vastgesteld op basis van gemiddelde consumptie en een veiligheidsmarge. Ze zijn geen garantie dat blootstelling onder de norm volledig zonder effect is voor elk individu. Mensen met een verminderde nierfunctie, zwangere vrouwen en jonge kinderen worden in risicobeoordelingen apart beschouwd. Wie tot een van die groepen behoort, raadpleegt een arts voordat een supplement wordt toegevoegd aan de dagelijkse routine.

Grenswaarden in perspectief

Bovenstaande waarden zijn indicatief en vereenvoudigd weergegeven. De exacte limieten variëren per productcategorie en worden periodiek herzien. Raadpleeg de actuele tekst van EU-Verordening 1881/2006 en de bijlagen voor bindende normen.

Hoe lees je een Certificate of Analysis?

Een Certificate of Analysis — afgekort CoA — is het document dat een onafhankelijk laboratorium afgeeft na analyse van een partij product. Het is het meest concrete bewijs van wat er in een supplement zit. Toch wordt het door de meeste consumenten nooit ingezien, laat staan begrepen. Hieronder een praktische leeswijzer.

Wat een betrouwbare CoA bevat

Identificatie van de batch. Een CoA zonder batchnummer is betekenisloos. Je kunt niet verifiëren of het document betrekking heeft op het product dat je in handen hebt. Controleer of het batchnummer op het CoA overeenkomt met het nummer op de verpakking.

Naam en accreditatie van het laboratorium. Accreditatie onder ISO/IEC 17025 is de internationale standaard voor testlaboratoria. Een geaccrediteerd lab heeft aantoonbaar geborgde meetmethoden en externe audits ondergaan. Zonder accreditatie zijn de meetwaarden moeilijker te valideren.

Meetmethode en detectielimiet. Zware metalen worden doorgaans gemeten met ICP-MS (inductief gekoppeld plasma massaspectrometrie) of ICP-OES. ICP-MS heeft een lagere detectielimiet — soms tot 0,001 mg/kg — en is geschikter voor spooranalyse. Als een CoA vermeldt dat een metaal "niet gedetecteerd" is, controleer dan de detectielimiet. "Niet gedetecteerd" betekent niet "afwezig"; het betekent dat de concentratie onder de detectielimiet van de gebruikte methode valt.

Vergelijking met normen. Een goed CoA vermeldt naast de gemeten waarden ook de toepasselijke norm, zodat direct zichtbaar is of het product compliant is. Als die vergelijking ontbreekt, moet je de normen zelf opzoeken en toepassen — wat voor de gemiddelde consument een drempel is.

Rode vlaggen bij CoA-documentatie

Geen datum. Geen batchnummer. Geen laboratoriumaccreditatie. Resultaten uitgedrukt als "veilig" zonder meetwaarden. Een CoA van het eigen bedrijf in plaats van een onafhankelijke partij. Elk van deze kenmerken vermindert de betrouwbaarheid van het document aanzienlijk.

Herkomst als kwaliteitsvariabele

Bij geominerale producten — stoffen die direct uit geologische formaties worden gewonnen — is herkomst een van de meest bepalende factoren voor de contaminantenbelasting. De samenstelling van de bodem, de aanwezigheid van industriële activiteit in de regio, en de hoogte waarop winning plaatsvindt, beïnvloeden allemaal wat er in het eindproduct terechtkomt.

Hooggelegen, afgelegen wingebieden met weinig industriële activiteit en geen intensieve landbouw in de omgeving hebben structureel andere achtergrondwaarden dan gebieden dichter bij mijnbouw, smelterijen of intensief bewerkte landbouwgrond. Dat is geen marketing. Het is geochemie. Cadmium, bijvoorbeeld, accumuleert sterk in gebieden met fosfaatbemesting. Lood concentreert zich rond historische mijnbouwlocaties.

Transparantie over herkomst — specifiek genoeg om geografisch te verifiëren — is daarmee een inhoudelijk kwaliteitsargument, geen decoratief label. Een merk dat "Himalaya" vermeldt zonder regio, land of winlocatie biedt minder informatie dan een merk dat een specifieke provincie en hoogte noemt.

Wat OERVA doet

OERVA Resin wordt gewonnen in de Badakhshan-provincie van Afghanistan, in het Hindu Kush-gebergte op circa 3.800 meter hoogte. Dat is een afgelegen, niet-geïndustrialiseerd wingebied. De locatie is onderdeel van de productspecificatie, niet een achteraf toegevoegd verhaal.

Elke batch wordt getest door Normec Nederland, een geaccrediteerd laboratorium in Dordrecht. De analyses omvatten onder meer de relevante zware metalen. De testresultaten zijn per batch beschikbaar. Wij publiceren geen samengestelde gemiddelden over meerdere batches — elk CoA heeft een eigen batchnummer dat overeenkomt met de fles die je ontvangt.

Het product is vloeibaar, verpakt in apothekersglas met pipet. De aanbevolen hoeveelheid is vier druppels per dag. Een fles bevat dertig dagen gebruik. Die dosering is relevant voor de risicobeoordeling: de absolute dagelijkse blootstelling aan eventuele contaminanten is een functie van zowel de concentratie in het product als de geconsumeerde hoeveelheid per dag.

Meer over onze testmethode en wat een CoA bij OERVA concreet bevat, lees je op Het Lab. Meer over de winlocatie en de achtergrond van de grondstof vind je op De Bron.

Dit artikel is informatief en bevat geen gezondheids- of medische claims. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding of medisch advies.

Verder lezen

• Zware metalen normen in supplementen
• Een lab-rapport lezen: praktische gids
• Shilajit zware metalen bron: waar het misgaat
• Normec shilajit test: wat doet het lab precies?

Begin de Praktijk — OERVA Resin €37,40 per fles (abonnement)

Lees ook: Het Lab — hoe wij testen →