Shilajit bestaat niet uit één stof. Het is een samengesteld materiaal, gevormd over honderden jaren, waarvan de chemische complexiteit onderzoekers nog altijd bezighoudt.
In het kort: Shilajit is geen enkele stof maar een organische matrix die over honderden jaren tussen rotslagen ontstaat. De kern bestaat uit fulvinezuur en humuszuur (samen soms meer dan 60% van de droge massa), aangevuld met van nature ingebedde mineralen en sporenelementen en overige verbindingen zoals dibenzo-alfa-pyronen, die als authenticiteitsmarker dienen. Herkomst en zuivering bepalen de samenstelling. OERVA gebruikt single-origin materiaal uit Badakhshan met een watergebaseerd zuiveringsproces en laat elke batch analyseren bij Normec Nederland.
Wat shilajit is — en hoe het ontstaat
Shilajit is geen plant, geen mineraal en geen schimmel. Het is het resultaat van een langzaam geologisch proces: organisch materiaal — plantaardige resten, microbiële biomassa, humus — dat over eeuwen wordt samengeperst tussen rotslagen op grote hoogte. Druk, temperatuur en tijd zetten die massa om in een donkere, harsachtige substantie die in de zomer langs bergwanden sijpelt.
De herkomst bepaalt in grote mate de samenstelling. Gesteentesoort, hoogte, klimaat, lokale flora — al deze factoren laten een chemische vingerafdruk achter. Shilajit uit de Hindu Kush verschilt van shilajit uit de Altaj of de Andes. Dat is geen marketingclaim; het is scheikunde.
OERVA betrekt uitsluitend materiaal uit de provincie Badakhshan in noordoost-Afghanistan, op een hoogte van ongeveer 3.800 meter. Die specificiteit is een keuze. Single-origin betekent dat de samenstelling per batch traceerbaar en vergelijkbaar is — niet dat elke batch identiek is, maar dat de variabelen bekend zijn.
De hoofdcomponenten van shilajit
Fulvinezuur
Fulvinezuur is de meest bestudeerde component van shilajit. Het behoort tot de bredere groep van humuszuren — verbindingen die ontstaan bij de afbraak van organisch materiaal door micro-organismen. Fulvinezuur heeft een relatief laag molecuulgewicht en is wateroplosbaar, ook in zuur milieu. Die eigenschappen maken het chemisch interessant voor onderzoekers die kijken naar hoe stoffen zich gedragen in biologische systemen.
Kwalitatief shilajit bevat doorgaans een substantieel aandeel fulvinezuur. Exacte percentages variëren per herkomst en verwerkingsmethode. In ruwe, onbewerkte monsters liggen de waarden anders dan in gezuiverd materiaal. Wat telt, is dat fulvinezuur aantoonbaar aanwezig is — en meetbaar. Wij laten dat per batch bevestigen via lab-analyse bij Normec Nederland in Dordrecht.
Humuszuur
Humuszuur is de grotere broer van fulvinezuur. Hogere molecuulmassa, minder wateroplosbaar, maar evenzeer aanwezig in shilajit. Waar fulvinezuur en humuszuur precies van elkaar beginnen en eindigen is in de scheikundige literatuur niet volledig eenduidig afgebakend — de scheiding is gebaseerd op oplosbaarheid onder specifieke pH-omstandigheden, niet op een scherpe moleculaire grens.
Humuszuur maakt een significant deel uit van de droge massa van shilajit. Samen met fulvinezuur vormt het de zogenoemde humuszuurenfractie, die in sommige analyses meer dan 60% van het totale gewicht beslaat. De rest bestaat uit mineralen, sporenelementen en overige organische verbindingen.
Mineralen en sporenelementen
Shilajit bevat een breed spectrum aan anorganische bestanddelen. De exacte samenstelling varieert per bron, maar analyses tonen doorgaans de aanwezigheid van ijzer, koper, zink, mangaan, magnesium, kalium en calcium. Daarnaast worden in kleinere hoeveelheden sporenelementen aangetroffen zoals selenium, chroom en kobalt.
Dit zijn geen toegevoegde stoffen. Ze zijn ingebed in de matrix van het materiaal zelf, afkomstig uit het gesteente en de organische resten waaruit shilajit is gevormd. Die natuurlijke inbedding is structureel anders dan een mineralenmix in een capsule — al zegt dat op zichzelf niets over biologische beschikbaarheid of werking.
Overige verbindingen
Naast de humuszuurfractie en de mineralen bevat shilajit een reeks andere organische verbindingen. Dibenzo-alfa-pyronen (DBP's) worden regelmatig beschreven in de wetenschappelijke literatuur als karakteristieke markers voor authentiek shilajit. Ze worden gebruikt als referentiepunt bij kwaliteitscontrole: de aanwezigheid en concentratie van DBP's helpt onderscheiden of een monster daadwerkelijk shilajit is of een vervalsing.
Verder zijn aminozuren, lipiden en kleine hoeveelheden plantaardige triterpenen aangetroffen in diverse analyses. De samenstelling is, kortom, niet te reduceren tot één werkzame stof. Shilajit is een matrix.
Samenstelling in cijfers — een indicatief overzicht
De onderstaande tabel geeft een indicatief beeld van de hoofdfracties zoals die in de wetenschappelijke literatuur worden beschreven voor gezuiverd shilajit. De waarden zijn geen productspecificaties van OERVA Resin; ze illustreren de orde van grootte die in analyses terugkeert.
| Fractie | Indicatief aandeel (droge massa) | Oplosbaarheid |
|---|---|---|
| Humuszuurfractie (totaal) | 60–80% | Deels wateroplosbaar |
| waarvan fulvinezuur | 15–20% | Goed wateroplosbaar |
| waarvan humuszuur | 40–60% | Beperkt wateroplosbaar |
| Mineralen en sporenelementen | ~20% | Variabel |
| Overige organische verbindingen (DBP's, aminozuren e.a.) | ~5–10% | Variabel |
Deze getallen zijn oriënterend. Ze variëren afhankelijk van herkomst, zuiveringsmethode en analysemethode. Wie de exacte waarden van een specifieke batch wil kennen, kan de lab-rapporten van OERVA opvragen via de pagina Het Lab.
Kwaliteit als functie van zuivering
Ruwe shilajit is niet bruikbaar als supplement. Het materiaal bevat naast de gewenste componenten ook zware metalen, schimmels, bacteriën en andere verontreinigingen die inherent zijn aan de bergomgeving. Zuivering is geen optionele stap — het is een voorwaarde.
De methode van zuivering bepaalt wat er uiteindelijk in het eindproduct achterblijft. Agressieve extractiemethoden — hoge temperaturen, sterke oplosmiddelen — kunnen de humuszuurfractie beschadigen en vluchtige verbindingen vernietigen. Voorzichtigere methoden bewaren meer van de oorspronkelijke matrix, maar vereisen meer tijd en precisie.
OERVA gebruikt een watergebaseerd zuiveringsproces. Geen oplosmiddelen. Het resultaat is een vloeibare hars die in apothekersglas wordt afgevuld, met een pipet voor gedoseerd gebruik: vier druppels per dag, dertig dagen per fles. Elke batch wordt geanalyseerd bij Normec Nederland op aanwezigheid van zware metalen, microbiologische belasting en fulvinezuurgehalte. De resultaten zijn inzichtelijk. Dat is de standaard die wij hanteren.
Authenticiteit — hoe je echte shilajit herkent
De markt voor shilajit is onoverzichtelijk. Poeders, capsules, extracten — niet alles wat als shilajit wordt verkocht, bevat daadwerkelijk de componenten die het materiaal definiëren. Dibenzo-alfa-pyronen en fulvinezuur zijn de meest gebruikte chemische markers om authenticiteit te toetsen. Een product zonder aantoonbare DBP's en zonder meetbaar fulvinezuurgehalte is per definitie verdacht.
Kleur, geur en gedrag in water geven aanvullende aanwijzingen. Authentieke shilajit lost op in water en kleurt het donkerbruin. Het smelt bij lichaamstemperatuur en wordt bros bij koude. Maar visuele kenmerken zijn geen bewijs — alleen lab-analyse geeft zekerheid. Meer hierover lees je op de pagina Echt of namaak.
Wat te onthouden over de samenstelling van shilajit
Shilajit is een gelaagd materiaal. De samenstelling is geen simpele lijst van ingrediënten, maar een organische matrix die eeuwen in de maak is geweest. Fulvinezuur en humuszuur vormen de kern. Mineralen en sporenelementen zijn van nature ingebed. Dibenzo-alfa-pyronen dienen als authenticiteitsmarkers.
Die complexiteit maakt shilajit interessant voor onderzoekers. Ze maakt het ook kwetsbaar voor vervalsing en slechte verwerking. Herkomst, zuiveringsmethode en lab-verificatie zijn daarom geen bijzaken. Ze bepalen of wat je in handen hebt daadwerkelijk is wat het beweert te zijn.
Wij beschrijven de samenstelling zoals ze is — zonder claims over wat die samenstelling doet. Dat onderscheid is bewust. De wetenschap rond shilajit is in ontwikkeling. Wij volgen die ontwikkeling, maar lopen er niet op vooruit.
Dit artikel is informatief en bevat geen gezondheids- of medische claims. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding of medisch advies.
Verder lezen
- Humuszuur vs. fulvinezuur: het verschil
- Shilajit en sporenelementen
- Dibenzo-alfa-pyronen in shilajit
- De 84 mineralen mythe
Begin de Praktijk — OERVA Resin €37,40 per fles (abonnement)