Mycotoxinen in supplementen — waar je op let — OERVA

Niet elk kwaliteitsprobleem in supplementen is zichtbaar, ruikbaar of proefbaar. Mycotoxinen zijn daar een helder voorbeeld van.

Wat mycotoxinen zijn — en waarom ze in supplementen voorkomen

Mycotoxinen zijn giftige verbindingen die worden geproduceerd door schimmels. Die schimmels groeien op organisch materiaal: granen, noten, kruiden, gedroogde planten, hars. Ze gedijen bij vocht, warmte en onvoldoende ventilatie. Niet bij uitzondering — bij slechte opslag- of verwerkingsomstandigheden is schimmelgroei eerder regel dan uitzondering.

Het probleem met mycotoxinen is tweeledig. Ten eerste zijn ze thermostabiel: verhitting vernietigt de schimmel zelf, maar de toxines blijven veelal intact. Ten tweede zijn ze niet waarneembaar met het blote oog. Een supplement kan er onberispelijk uitzien en toch meetbare hoeveelheden mycotoxinen bevatten.

In de supplementenindustrie zijn de meest voorkomende mycotoxinen aflatoxinen (B1, B2, G1, G2), ochratoxine A en fumonisines. Aflatoxine B1 geldt als een van de sterkst onderzochte natuurlijke verontreinigingen in voeding en voedingssupplementen. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft voor aflatoxinen geen veilige drempelwaarde vastgesteld — wat betekent dat elk aantoonbaar niveau aandacht verdient.

Supplementen op basis van plantaardige extracten, hars of gedroogde grondstoffen zijn per definitie kwetsbaarder dan synthetische vitamines. De grondstof heeft een geschiedenis: een herkomstlocatie, een oogst, een transport, een opslag. Elk van die stappen is een potentieel risicomoment.

Hoe mycotoxinen in de keten terechtkomen

Herkomst en oogst

De kwaliteit van een supplement begint bij de grondstof. Grondstoffen die worden geoogst in vochtige klimaten, of die na de oogst niet snel worden gedroogd en opgeslagen, lopen het grootste risico op schimmelgroei. Dat geldt voor kruiden uit tropische gebieden, maar ook voor harsen en extracten die worden verwerkt zonder gecontroleerde drooginfrastructuur.

Een bijkomend probleem: leveranciers van grondstoffen werken soms met tussenpersonen. De eindproducent weet niet altijd precies onder welke omstandigheden de grondstof is geoogst of bewaard. Transparantie over de keten — van bron tot fles — is daardoor geen vanzelfsprekendheid in de supplementensector.

Transport en opslag

Zelfs een schone grondstof kan tijdens transport besmet raken. Containers die eerder graan of andere organische lading hebben vervoerd, containers met condensvorming door temperatuurwisselingen, of opslag in magazijnen zonder klimaatbeheersing — het zijn gangbare omstandigheden in internationale logistiek. Schimmels hebben weinig nodig om te groeien: een relatieve luchtvochtigheid boven 70% en een temperatuur tussen 15 en 35 graden volstaan voor de meeste soorten.

Verwerking en eindproduct

In de verwerkingsfase kan besmetting optreden via apparatuur, productieomgevingen of kruisbesmetting met andere grondstoffen. Supplementenproducenten die meerdere grondstoffen verwerken in dezelfde ruimte, zonder strikte scheiding en reiniging, lopen extra risico. Capsules, poeders en vloeibare extracten verschillen in risicoprofiel: vloeibare producten met een laag watergehalte bieden schimmels minder voedingsbodem, maar zijn niet immuun.

Wat de regelgeving zegt — en wat ze niet afdekt

In de Europese Unie zijn maximumlimieten voor mycotoxinen vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1881/2006 en de bijbehorende aanvullingen. Die limieten gelden voor levensmiddelen. Voor voedingssupplementen is de situatie genuanceerder: niet alle categorieën supplementen vallen onder dezelfde specifieke mycotoxinelimieten als bulklevensmiddelen.

Wat dat in de praktijk betekent: een supplement kan legaal op de markt zijn zonder dat de producent verplicht is aan te tonen dat mycotoxinegehaltes zijn gemeten. De verantwoordelijkheid ligt bij de producent, maar de handhaving is niet uniform. De NVWA controleert steekproefsgewijs; systematische, batch-voor-batch verificatie is geen wettelijke eis voor alle supplementcategorieën.

De tabel illustreert het punt: de EU-limieten zijn categoriegebonden. Supplementen vallen in een grijs gebied. Dat maakt vrijwillige, aantoonbare testing door de producent des te relevanter.

Welke vragen je stelt voordat je een supplement koopt

De supplementenmarkt is groot en weinig transparant. Dat vraagt om een kritische houding — niet als consumentenangst, maar als gewone zorgvuldigheid. Een aantal vragen helpt bij de beoordeling van een product.

Wordt er per batch getest?

Eenmalige testing bij productintroductie zegt weinig over de kwaliteit van elke individuele batch. Grondstoffen variëren per oogstseizoen, per leverancier, per transport. Batch-voor-batch testing is de enige manier om consistentie aan te tonen. Vraag of een producent per batch een analysecertificaat kan overleggen — een zogenoemd Certificate of Analysis (CoA).

Wie voert de tests uit?

Interne kwaliteitscontrole door de producent zelf heeft minder bewijskracht dan testing door een onafhankelijk, geaccrediteerd laboratorium. Accreditatie onder ISO 17025 is de gangbare norm voor testlaboratoria in Europa. Een producent die verwijst naar een geaccrediteerd extern lab, met een traceerbaar rapport, biedt meer transparantie dan een producent die volstaat met een eigen kwaliteitsverklaring.

Wat wordt er precies getest?

Een breed analysepakket omvat niet alleen mycotoxinen, maar ook zware metalen (lood, cadmium, kwik, arseen), microbiologische parameters en residuen van bestrijdingsmiddelen. Supplementen op basis van organisch materiaal uit mijngebieden of bergachtige regio's zijn specifiek gevoelig voor zware metalen. Een CoA die alleen mycotoxinen vermeldt, is onvolledig.

Is de herkomst traceerbaar?

Single-origin grondstoffen — waarbij de exacte herkomstlocatie bekend is — maken kwaliteitscontrole eenvoudiger en betrouwbaarder dan grondstoffen die worden samengesteld uit meerdere bronnen. Traceerbaarheid is geen marketingterm; het is een praktische voorwaarde voor consistente kwaliteit.

Voor meer achtergrond over hoe herkomst en kwaliteit samenhangen bij shilajit, zie De Bron — waar OERVA shilajit vandaan komt.

Wat OERVA doet

OERVA Resin is single-origin: de shilajit komt uitsluitend uit de Badakhshan-regio in Afghanistan, gewonnen op circa 3.800 meter hoogte in de Hindu Kush. Die geografische specificiteit is geen verhaal — het is een kwaliteitsvoorwaarde. Eén bekende bron betekent één controleerbare keten.

Elke batch wordt onafhankelijk getest bij Normec Nederland, een geaccrediteerd laboratorium in Dordrecht. Het testpakket omvat mycotoxinen, zware metalen en microbiologische parameters. De resultaten zijn batch-specifiek en traceerbaar.

Het product is vloeibaar, in apothekersglas met pipet. Vier druppels per dag. Dertig dagen per fles. De vloeibare vorm maakt dosering consistent; het glas beschermt de inhoud tegen licht en externe besmetting.

Transparantie over testing is geen extra service — het is het minimale dat een serieuze producent van voedingssupplementen hoort te bieden. Wie dat niet kan aantonen, vraagt om vertrouwen zonder basis.

Meer over onze testmethode en het laboratorium: Het Lab — hoe wij testen →

Dit artikel is informatief en bevat geen gezondheids- of medische claims. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding of medisch advies.

Verder lezen

• Microbiologische test supplement
• Zware metalen normen in supplementen
• Een lab-rapport lezen: praktische gids
• Normec shilajit test: wat doet het lab precies?

Begin de Praktijk — OERVA Resin €37,40 per fles (abonnement)

Lees ook: Het Lab — hoe wij testen →

Bronnen: Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), wetenschappelijke adviezen over aflatoxinen; Verordening (EG) nr. 1881/2006 van de Europese Commissie inzake maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen, en latere wijzigingen; ISO/IEC 17025:2017, algemene eisen voor de bekwaamheid van beproevings- en kalibratielaboratoria.