Een supplement dat er helder uitziet, ruikt naar aarde en netjes is verpakt — dat vertelt niets over wat er microscopisch in zit. Alleen een lab doet dat.
In het kort: Voedingssupplementen worden niet verhit of gepasteuriseerd, waardoor microbiologische controle een actief aandachtspunt is. Een volledig testrapport bestaat uit meerdere parameters — totaal kiemgetal, gisten en schimmels, Enterobacteriaceae en specifieke pathogenen zoals Salmonella en E. coli — elk met een eigen ISO-methode en grenswaarde. Per-batch 'release testing' bij een geaccrediteerd lab is de standaard voor betrouwbaarheid. OERVA laat elk lot vóór vrijgave microbiologisch testen bij Normec Nederland, geaccrediteerd onder ISO/IEC 17025.
Waarom microbiologische controle niet optioneel is
Voedingssupplementen worden niet verhit, niet gepasteuriseerd en niet op dezelfde wijze verwerkt als levensmiddelen die dagelijks kwaliteitscontroles ondergaan. Dat maakt microbiologische veiligheid een actief aandachtspunt, geen bijzaak.
Grondstoffen uit berggebieden — hoe afgelegen en 'puur' ook — kunnen tijdens winning, transport en verwerking in contact komen met micro-organismen. Stof, water, handen, verpakkingsmateriaal: elk contactmoment is een potentieel introductiepunt. Een grondstof die duizend jaar in rots heeft gezeten, is niet per definitie microbiologisch schoon op het moment dat hij een apothekersfles inkomt.
Microbiologische testing is daarom de laatste, harde grens tussen grondstof en consument. Niet een marketingkeuze. Een vereiste.
Wat een lab feitelijk meet
Een microbiologisch testrapport is geen eenvoudige pass/fail-sticker. Het bestaat uit meerdere afzonderlijke parameters, elk met een eigen detectiemethode en een eigen grenswaarde. Hieronder de meest relevante categorieën voor een supplement als shilajit.
Totaal kiemgetal (TVC)
Het totaal kiemgetal — in laboratoriumpraktijk ook wel Total Viable Count (TVC) of Aerobic Plate Count (APC) genoemd — geeft aan hoeveel levensvatbare micro-organismen per gram of milliliter aanwezig zijn. Het gaat hier om bacteriën en gisten samen, zonder onderscheid naar soort. Een hoog totaal kiemgetal wijst op onhygiënische verwerking of onvoldoende beheersing van de productieketen. Voor supplementen hanteert de Europese voedselwetgeving richtwaarden; voor vloeibare producten liggen die doorgaans strenger dan voor droge poeders, omdat water de groei van micro-organismen faciliteert.
Gisten en schimmels
Gisten en schimmels worden apart geteld omdat ze andere groeiomstandigheden kennen dan bacteriën en andere risico's meebrengen. Sommige schimmelsoorten produceren mycotoxinen — secundaire metabolieten die bij chronische blootstelling schadelijk kunnen zijn. Een grondstof uit een vochtige bergomgeving is in principe vatbaar voor schimmelgroei als de opslag niet adequaat is. Het lab kwantificeert gisten en schimmels afzonderlijk, zodat een afwijking direct te herleiden is tot de juiste categorie.
Enterobacteriaceae
Enterobacteriaceae zijn een familie van bacteriën die van nature voorkomen in de darm van mensen en dieren. Hun aanwezigheid in een supplement is een indicatie voor fecale besmetting of ernstig falen in hygiënebeheersing. De grenswaarde voor Enterobacteriaceae in supplementen is daarom zeer laag — in veel gevallen niet aantoonbaar per gram. Normec Nederland, het lab dat OERVA inschakelt, gebruikt gevalideerde ISO-methoden voor deze detectie.
Specifieke pathogenen
Naast de brede categorieën test een volledig microbiologisch panel ook op specifieke pathogenen. De meest gangbare zijn:
- Salmonella spp. — afwezigheid vereist in 25 gram of 25 milliliter.
- Staphylococcus aureus — toxineproducerende bacterie; grenswaarden variëren per producttype.
- Escherichia coli — indicator voor fecale besmetting; wordt zowel kwalitatief als kwantitatief gemeten.
- Listeria monocytogenes — relevant voor producten die zonder verdere verhitting worden geconsumeerd.
Voor elk van deze pathogenen bestaat een gestandaardiseerde ISO- of NEN-methode. De uitslag is binair voor Salmonella en Listeria (aanwezig/afwezig), en kwantitatief voor de overige parameters.
De betekenis van grenswaarden en normen
Grenswaarden voor supplementen zijn in de EU vastgelegd via een combinatie van Verordening (EG) 2073/2005 (microbiologische criteria voor levensmiddelen), nationale NVWA-richtlijnen en de Europese Farmacopee voor producten die dicht tegen geneesmiddelen aanzitten. Voor supplementen die niet onder de Farmacopee vallen, hanteren labs doorgaans de richtwaarden van de RIVM-publicaties en de Codex Alimentarius.
| Parameter | Gangbare grenswaarde (supplement, oraal) | Methode |
|---|---|---|
| Totaal kiemgetal (TVC) | ≤ 10³ KVE/g of KVE/ml | ISO 4833 |
| Gisten en schimmels | ≤ 10² KVE/g of KVE/ml | ISO 21527 |
| Enterobacteriaceae | ≤ 10 KVE/g of KVE/ml | ISO 21528 |
| Salmonella spp. | Afwezig in 25 g/ml | ISO 6579 |
| E. coli | ≤ 10 KVE/g of KVE/ml | ISO 16649 |
| Staphylococcus aureus | ≤ 10² KVE/g of KVE/ml | ISO 6888 |
KVE = kolonievormende eenheden. Grenswaarden zijn indicatief en kunnen per productcategorie en nationale interpretatie afwijken.
Het verschil tussen een richtwaarde en een wettelijke norm is relevant. Een richtwaarde is een aanbevolen grens; een wettelijke norm is afdwingbaar. Voor supplementen geldt dat de producent verantwoordelijk is voor de veiligheid van het product. De NVWA kan steekproefsgewijs controleren. Wie per batch test en de uitslagen bewaart, kan bij een controle aantonen dat elk lot is beoordeeld.
Per batch testen versus eenmalige certificering
Een veelvoorkomend misverstand in de supplementenmarkt: een eenmalig certificaat of een test van de grondstof aan het begin van de samenwerking met een leverancier volstaat niet. Grondstoffen variëren per oogst, per seizoen, per transportroute. Wat in januari schoon was, is in juli niet automatisch schoon.
Per-batch testen betekent dat elk afzonderlijk productielot — elke gevulde serie flesjes — een eigen testrapport krijgt. Pas als dat rapport voldoet aan de gestelde grenswaarden, gaat het lot vrij voor distributie. Dit systeem heet in de kwaliteitsjargon 'release testing'. Het is de standaard in de farmaceutische industrie en wordt in de supplementenmarkt nog te weinig consequent toegepast.
Normec Nederland, geaccrediteerd door de Raad voor Accreditatie (RvA) onder ISO/IEC 17025, voert de microbiologische analyses voor OERVA uit. De accreditatie van het lab is openbaar te verifiëren via de RvA-website. Dat is geen detail: een geaccrediteerd lab werkt met gevalideerde methoden, geborgde kalibratie en externe audits. Een niet-geaccrediteerd lab kan dezelfde tests uitvoeren, maar de reproduceerbaarheid en juridische houdbaarheid van de uitslagen zijn minder goed geborgd.
Wat OERVA doet
OERVA Resin is single-origin shilajit uit de Badakhshan-regio van Afghanistan, gewonnen op circa 3.800 meter in de Hindu Kush. De grondstof wordt in vloeibare vorm afgevuld in apothekersglas met pipet. Vier druppels per dag; dertig dagen per fles.
Elk lot wordt vóór vrijgave microbiologisch getest bij Normec Nederland in Dordrecht. De parameters omvatten het totaal kiemgetal, gisten en schimmels, Enterobacteriaceae en specifieke pathogenen. Alleen loten die aan alle grenswaarden voldoen, worden gedistribueerd.
De testresultaten zijn beschikbaar via onze labpagina. Wij publiceren geen samenvattingen of geselecteerde uitslagen — de volledige rapporten zijn inzichtelijk. Dat is de enige manier waarop transparantie betekenis heeft.
Voor wie meer wil weten over de herkomst van de grondstof en de wijze van winning: De Bron — Badakhshan, Afghanistan.
Dit artikel is informatief en bevat geen gezondheids- of medische claims. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding of medisch advies.
Verder lezen
- Mycotoxinen in supplementen
- Zware metalen normen in supplementen
- Een lab-rapport lezen: praktische gids
- Normec shilajit test: wat doet het lab precies?
Begin de Praktijk — OERVA Resin €37,40 per fles (abonnement)