Op het etiket staat het met zelfvertrouwen gedrukt: klinisch getest. Maar getest op wat, door wie, en met welk resultaat — dat staat er zelden bij.
Wat 'klinisch getest' juridisch betekent — en wat niet
De term 'klinisch getest' is in de Europese Unie niet wettelijk beschermd voor voedingssupplementen. Er bestaat geen officiële definitie die fabrikanten verplicht te volgen. Een merk mag de term gebruiken als er één interne meting is verricht, als een externe partij een enkel panel heeft geëvalueerd, of als er een gerandomiseerde dubbelblinde studie met honderden deelnemers achter zit. De consument ziet hetzelfde label.
Dat is geen aanklacht. Het is een feit. En het maakt de vraag urgenter: wat moet je weten om het verschil te herkennen?
Een klinische studie in de strikte zin van het woord volgt een gecontroleerd protocol. Er is een interventiegroep en een controlegroep. Deelnemers worden willekeurig ingedeeld. Noch de deelnemers noch de onderzoekers weten wie welke behandeling ontvangt — dit heet dubbelblind. De uitkomsten worden gemeten op vooraf vastgestelde eindpunten. De resultaten worden gepubliceerd in een peer-reviewed tijdschrift, wat betekent dat onafhankelijke wetenschappers het werk hebben beoordeeld vóór publicatie.
Dat is de lat. Veel producten halen hem niet. Sommige studies zijn open-label — iedereen weet wie wat slikt. Andere hebben geen controlegroep. Weer andere zijn gefinancierd door de fabrikant zelf en nooit onafhankelijk beoordeeld. Geen van deze varianten is per definitie waardeloos, maar ze zijn ook niet gelijkwaardig aan een gerandomiseerde gecontroleerde studie.
De vier vragen die een testclaim betekenis geven
Wanneer je een label leest, zijn er vier vragen die de claim calibreren.
1. Wie heeft getest?
Een intern laboratorium van de fabrikant werkt anders dan een geaccrediteerde externe partij. ISO 17025 is de internationale norm voor testlaboratoria. Een lab met deze accreditatie heeft aangetoond dat zijn meetmethoden valide en reproduceerbaar zijn. Accreditatie door een nationale instantie — in Nederland de Raad voor Accreditatie — voegt een extra verificatielaag toe.
Het maakt uit. Een intern lab heeft belang bij een positieve uitkomst. Een geaccrediteerd extern lab heeft dat belang niet.
2. Wat is er getest?
Er zijn twee fundamenteel verschillende soorten tests. Zuiverheidstests meten wat er níét in een product zit: zware metalen, pesticiden, microbiologische contaminanten, oplosmiddelen. Werkzaamheidstests proberen te meten wat een stof doet in het lichaam: absorptie, biologische activiteit, fysiologische effecten.
Zuiverheidstests zijn reproduceerbaar en relatief eenduidig. Je meet of een concentratie boven of onder een grenswaarde zit. Werkzaamheidstests zijn complexer. Ze vereisen een studiedesign, een populatie, gedefinieerde eindpunten en statistische analyse. Een zuiverheidstest zegt niets over werkzaamheid. Een werkzaamheidsstudie zegt niets over zuiverheid. Beide zijn relevant. Beide zijn anders.
3. Op welk materiaal?
Een studie naar een gestandaardiseerd extract is niet automatisch van toepassing op een ander extract van hetzelfde ingrediënt. Concentraties, verwerkingsmethoden en herkomst beïnvloeden de samenstelling. Shilajit uit verschillende regio's verschilt in mineraalsamenstelling en fulvinezuurgehalte. Een studie die op één specifiek materiaal is uitgevoerd, beschrijft dat materiaal — niet het ingrediënt in abstracto.
Dit is een nuance die zelden op het label staat, maar die de interpretatie van elke studie bepaalt.
4. Is het gepubliceerd en onafhankelijk beoordeeld?
Peer review is geen garantie voor waarheid, maar het is een filter. Reviewers stellen vragen over methodologie, steekproefgrootte, statistische aanpak en mogelijke bias. Een ongepubliceerde interne studie heeft dat filter niet doorlopen. Dat betekent niet dat ze onbetrouwbaar is, maar de drempel voor scepticisme ligt lager.
Wat labcertificaten concreet laten zien
Los van klinische studies zijn er productcertificaten: documenten die per batch vastleggen wat er in een product zit en wat er niet in zit. Dit is de meest directe vorm van transparantie voor een consument.
Een Certificate of Analysis (CoA) specificeert de gemeten waarden voor een reeks parameters. Voor een supplement als shilajit zijn dat typisch zware metalen (lood, kwik, arseen, cadmium), microbiologische parameters (totaal kiemgetal, schimmels, gisten, specifieke pathogenen) en soms actieve bestanddelen als fulvinezuur.
| Parameter | Wat het meet | Relevantie |
|---|---|---|
| Lood (Pb) | Concentratie in mg/kg | Veiligheid — grenswaarden vastgelegd in EU-regelgeving |
| Kwik (Hg) | Concentratie in mg/kg | Veiligheid — accumulatie in weefsel bij chronische blootstelling |
| Arseen (As) | Totaal en anorganisch | Veiligheid — anorganisch arseen is toxischer dan organisch |
| Totaal kiemgetal | Kolonievormende eenheden per gram | Microbiologische veiligheid |
| Fulvinezuur | Gewichtspercentage | Samenstelling — karakteristiek bestanddeel van shilajit |
Een CoA is pas informatief als hij per batch wordt opgesteld — niet eenmalig bij productontwikkeling. Grondstoffen variëren. Een test van drie jaar geleden zegt niets over de huidige batch. Batchspecifieke testing is de standaard die ertoe doet.
De vraag die een CoA niet beantwoordt: wat doet de stof in het lichaam? Dat is het domein van klinisch onderzoek. Beide soorten documentatie zijn nodig. Ze vullen elkaar aan. Ze vervangen elkaar niet.
Wat OERVA doet
Wij maken onderscheid tussen wat wij kunnen aantonen en wat wij niet kunnen aantonen.
Wat wij aantonen: elke batch OERVA Resin wordt getest door Normec Nederland in Dordrecht, een geaccrediteerd laboratorium. De tests meten zware metalen, microbiologische parameters en fulvinezuurgehalte. De resultaten zijn batchspecifiek. Ze documenteren de samenstelling en zuiverheid van het materiaal dat in de fles zit.
Wat wij niet beweren: dat deze tests iets zeggen over fysiologische effecten. Zuiverheid en werkzaamheid zijn verschillende vragen. Wij beantwoorden de eerste. De tweede vereist klinisch onderzoek dat wij niet hebben uitgevoerd en niet claimen te hebben uitgevoerd.
Onze shilajit is single-origin, afkomstig uit Badakhshan in Afghanistan, gewonnen op circa 3.800 meter hoogte in de Hindu Kush. De herkomst is traceerbaar. De verwerking is minimaal. De testing is extern en geaccrediteerd. Meer dan dat beloven wij niet — en minder dan dat leveren wij niet.
Transparantie betekent ook: eerlijk zijn over de grenzen van wat een labrapport bewijst. Een CoA is geen klinische studie. Een klinische studie is geen garantie voor individueel resultaat. En 'klinisch getest' op een label is geen vrijbrief om vragen te stoppen met stellen.
De details van onze testmethode zijn beschikbaar op Het Lab. De herkomst van het materiaal staat beschreven op De Bron.
Dit artikel is informatief en bevat geen gezondheids- of medische claims. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding of medisch advies.
Begin de Praktijk — OERVA Resin €37,40 per fles (abonnement)